Fransız dilində inkar

Giriş

İnkar « yox » demək üçün işlədilir: bir şeyin doğru olmadığını, mövcud olmadığını və ya baş vermədiyini deyirik. Müqayisə edin:

Je ne parle pas français. (Fransızca danışıram. → Fransızca danışmıram.)
Il n'a pas de frère. (Onun qardaşı var. → Onun qardaşı yoxdur.)

Fransız dilində inkar felin ətrafına qoyulan iki kiçik sözdən ibarətdir: « ne » və « pas » (yaxud « jamais », « plus », « rien »). Bu, yazıda vacib məqamdır, baxmayaraq ki, danışıqda « ne » həmişə eşidilmir.

1. Qayda: ne + fel + pas

Cümləni inkar formasına salmaq üçün « ne » felin əvvəlinə, « pas » isə felin sonuna qoyulur. Fel « sendviçin içində » qalır.

Təsdiq cümləsi	İnkar cümləsi
Je parle anglais. (İngilis dilində danışıram.)	Je ne parle pas anglais. (İngilis dilində danışmıram.)
Tu viens avec nous. (Bizimlə gəlirsən.)	Tu ne viens pas avec nous. (Bizimlə gəlmirsən.)
Elle travaille le lundi. (O, bazar ertəsi işləyir.)	Elle ne travaille pas le lundi. (O, bazar ertəsi işləmir.)
Nous mangeons ici. (Burada yeyirik.)	Nous ne mangeons pas ici. (Burada yemirik.)

Elizya: ne n' olur

Saitdən (a, e, i, o, u) və ya səssiz h-dan əvvəl « ne » « n' » olur:

Je n'aime pas le café. (Qəhvəni sevmirəm.)
Il n'habite pas ici. (O, burada yaşamır.)
Elle n'écoute pas la radio. (O, radio dinləmir.)
Lakin: Il ne parle pas. (O, danışmır.) (samit)

Azərbaycanlılar üçün tipik səhv: Azərbaycan dilində inkar felin içində olur (« danışmıram »). Fransız dilində isə yalnız « ne » kifayət deyil: felin ardınca « pas » da əlavə etmək lazımdır (« Je ne parle pas »).

2. « être » və « avoir » ilə inkar

« être » (olmaq) və « avoir » (malik olmaq) felləri ilə (bax: Köməkçi fellər être və avoir dərsi) qayda eynidir: « ne » felin əvvəlinə, « pas » sonuna qoyulur.

Être (inkar)	Avoir (inkar)
Je ne suis pas	Je n'ai pas
Tu n'es pas	Tu n'as pas
Il/Elle/On n'est pas	Il/Elle/On n'a pas
Nous ne sommes pas	Nous n'avons pas
Vous n'êtes pas	Vous n'avez pas
Ils/Elles ne sont pas	Ils/Elles n'ont pas

Nümunələr:

Il n'est pas à la maison. (O, evdə deyil.)
Nous ne sommes pas fatigués. (Yorğun deyilik.)
Tu n'as pas faim ? (Ac deyilsən?)
Ils n'ont pas de voiture. (Onların maşını yoxdur.)

3. Digər inkarlar: jamais, plus, rien

« pas » sözü başqa bir sözlə əvəz oluna bilər. « Ne » həmişə felin əvvəlində qalır. İkinci söz cümlənin mənasını dəyişir:

İnkar	Mənası	Nümunə
ne … pas	yox, sadəcə	Je ne mange pas de poisson. (Balıq yemirəm.)
ne … jamais	heç vaxt, heç bir dəfə	Elle n'est jamais en retard. (O, heç vaxt gecikmir.)
ne … plus	əvvəl doğru idi, indi isə daha yox	Je ne fume plus. (Daha siqaret çəkmirəm.)
ne … rien	heç bir şey	Il ne dit rien. (O, heç nə demir.)

Nümunələr:

Mon frère ne mange jamais de viande. (Qardaşım heç vaxt ət yemir.) (jamais = 0 dəfə)
Nous n'habitons plus à Paris. (Biz daha Parisdə yaşamırıq.) (əvvəl bəli, indi yox)
Je n'ai rien dans mon sac. (Çantamda heç nə yoxdur.) (heç bir şey)
Tu ne vois rien ? (Heç nə görmürsən?) (heç bir şey)

Səhv etməmək üçün qayda:

Özünüzdən soruşun: « Bu sadəcə yox, heç vaxt, daha yox yoxsa heç nə-dir? »

Avant, il fumait. Maintenant, il ne fume plus. ✔ (Əvvəl siqaret çəkirdim. İndi daha çəkmirəm.)
Il fume 0 fois dans sa vie. Il ne fume jamais. ✔ (O, ömründə 0 dəfə siqaret çəkib. O, heç vaxt siqaret çəkmir.)

Qrammatik qeyd: « jamais » = heç vaxt, « plus » = daha yox, « rien » = heç nə. Fransız dilində inkar iki hissədən ibarətdir: « Je ne fume jamais ».

4. Pas de / pas d': isimlə inkar

Feldən sonra un, une, des, du, de la, de l' ilə işlənən isim gəldikdə (bax: Qismən məqalələr dərsi), inkardan sonra bu kiçik sözlər « de » olur. Saitdən və ya səssiz h-dan əvvəl « d' » yazılır.

Təsdiq cümləsi	İnkar cümləsi
J'ai un frère. (Qardaşım var.)	Je n'ai pas de frère. (Qardaşım yoxdur.)
Elle a une voiture. (Onun maşını var.)	Elle n'a pas de voiture. (Onun maşını yoxdur.)
Il boit du café. (O, qəhvə içir.)	Il ne boit pas de café. (O, qəhvə içmir.)
Nous mangeons de la salade. (Salat yeyirik.)	Nous ne mangeons pas de salade. (Salat yemirik.)
Ils ont des enfants. (Onların uşaqları var.)	Ils n'ont pas d'enfants. (Onların uşaqları yoxdur.)
Elle a un animal. (Onun heyvanı var.)	Elle n'a pas d'animal. (Onun heyvanı yoxdur.)

Bu qayda « jamais » və « plus » ilə də işləyir:

Je ne bois jamais de lait. (Heç vaxt süd içmirəm.)
Il n'y a plus de pain. (Daha çörək yoxdur.)

İstisnaya diqqət:

« être » feli ilə « un », « une », « des », « du » qalır: Ce n'est pas un livre. / Ce ne sont pas des amis. (Bu kitab deyil. / Bunlar dost deyil.)

5. Danışıqda və yazıda

Söhbətdə fransızlar çox vaxt « ne » sözünü buraxırlar: « Je sais pas » (Bilmirəm), « C'est pas grave » (Eybi yoxdur), « Tu viens pas ? » (Gəlmirsən?) eşidilir. Bu, danışıq, qeyri-rəsmi fransız dilidir.

Yazıda (məktub, e-poçt, imtahan, inşa) « ne » sözünü həmişə yazmaq lazımdır:

Danışıqda: « Je sais pas. » → Yazıda: « Je ne sais pas. » ✔ (Bilmirəm.)
Danışıqda: « C'est pas grave. » → Yazıda: « Ce n'est pas grave. » ✔ (Eybi yoxdur.)

6. İnkar passé composé

Passé composé-də « ne » və « pas » köməkçi felin ətrafında yerləşir: Je n'ai pas mangé. (Yeməmişəm.) Bu forma sonra, A2 səviyyəsində öyrənilir (bax: Birinci qrupun mürəkkəb keçmiş zamanı dərsi).

7. Yekun cədvəl

Forma	Qayda	Nümunə
ne … pas	« ne » felin əvvəlində, « pas » sonunda	Je ne parle pas. (Danışmıram.)
n' … pas	saitdən və ya səssiz h-dan əvvəl	Il n'aime pas le thé. (O, çayı sevmir.)
ne … jamais	heç bir dəfə	Elle ne dort jamais tôt. (O, heç vaxt tez yatmır.)
ne … plus	əvvəl bəli, indi yox	Je ne travaille plus ici. (Daha burada işləmirəm.)
ne … rien	heç bir şey	Il ne mange rien. (O, heç nə yemir.)
pas de / pas d'	un, une, des, du, de la → de (d')	Je n'ai pas de sœur. (Bacım yoxdur.)
être + pas	un, une, des qalır	Ce n'est pas un chat. (Bu pişik deyil.)

8. Tipik səhvlər

Səhv № 1: « ne » sözünü unutmaq

Yazıda inkar həmişə iki sözdən ibarətdir.

✘ Je sais pas. → ✔ Je ne sais pas. (Bilmirəm.)
✘ Elle mange jamais de viande. → ✔ Elle ne mange jamais de viande. (O, heç vaxt ət yemir.)

Səhv № 2: « pas » sözünü felin əvvəlinə qoymaq

« Pas » felin ardınca gəlir, əvvəlində deyil.

✘ Je pas parle anglais. → ✔ Je ne parle pas anglais. (İngilis dilində danışmıram.)
✘ Il ne pas vient. → ✔ Il ne vient pas. (O, gəlmir.)

Səhv № 3: inkardan sonra « de » sözünü unutmaq

« pas », « jamais » və ya « plus » sözündən sonra « de » və ya « d' » yazılır (« être » feli istisna olmaqla).

✘ Je n'ai pas un frère. → ✔ Je n'ai pas de frère. (Qardaşım yoxdur.)
✘ Nous n'avons plus du pain. → ✔ Nous n'avons plus de pain. (Daha çörəyimiz yoxdur.)
✘ Il n'a pas des amis. → ✔ Il n'a pas d'amis. (Onun dostu yoxdur.)

İnteraktiv tapşırıq: düzgün inkar formasını seçin

Je _________ le café. (ne … pas + aimer)
(Qəhvəni sevmirəm.)
Tu _________ avec nous ? (ne … pas + venir)
(Bizimlə gəlmirsən?)
Il _________ à la maison. (ne … pas + être)
(O, evdə deyil.)
Nous _________ ici. (ne … pas + habiter)
(Biz burada yaşamırıq.)
Elle _________ en retard. (ne … jamais + être)
(O, heç vaxt gecikmir.)
Mon frère _________ viande. (ne … jamais + manger)
(Qardaşım heç vaxt ət yemir.)
Avant, je fumais. Maintenant, je _________. (ne … plus + fumer)
(Əvvəl siqaret çəkirdim. İndi daha çəkmirəm.)
Il est tard et nous _________ pain. (ne … plus + avoir)
(Gecdir və daha çörəyimiz yoxdur.)
Je _________ dans mon sac. (ne … rien + avoir)
(Çantamda heç nə yoxdur.)
Il est timide : il _________. (ne … rien + dire)
(O, utancaqdır: heç nə demir.)
Je _________ frère. (ne … pas + avoir)
(Qardaşım yoxdur.)
Il _________ café le soir. (ne … pas + boire)
(O, axşam qəhvə içmir.)
Elle _________ à la maison. (ne … pas + avoir un animal)
(Evdə heç bir heyvanı yoxdur.)
Elle _________ la télévision. (ne … jamais + regarder, à l'écrit)
(O, heç vaxt televizora baxmır.)
Les enfants _________ devoirs aujourd'hui. (ne … pas + avoir)
(Uşaqların bu gün ev tapşırığı yoxdur.)

Mon Français